Bugüne kadar çalıştığım, danışmanlık hizmeti sunduğum, eğitim verdiğim veya mevcut durum değerlendirmesi amacıyla ziyaret ettiğim birçok işletme revirinde (İşyeri Sağlık Birimi) çeşitli ilaçların bulundurulduğunu ve bu ilaçların çalışanların şikâyetleri veya talepleri doğrultusunda elden dağıtıldığını gözlemledim.
İlk bakışta devamsızlık gibi işletmeler için önemli bir soruna çözüm üretiyormuş algısı oluşturan bu uygulamalar; çalışan, işveren, işyeri hekimi ve sağlık personeli açısından ciddi riskler barındırmaktadır.
En yaygın ve iyi niyetle yapılan uygulamalardan biri; çalışanların ağrı şikâyetleri doğrultusunda ağrı kesici – kas gevşetici ilaçların elden verilmesidir. Bu uygulama, çalışanın ağrısını azaltarak işine devam etmesini sağladığı için hem çalışan hem de işveren açısından olumlu karşılanmaktadır. Ancak bu tutum uzun vadede mesleki sağlık sorunlarının kronikleşmesine zemin hazırlayabilmektedir. Ağrısını geçirecek ilacı alarak çalışmaya devam eden çalışan, başlangıç aşamasında olan ve kolayca çözülebilecek bir sağlık sorununun zamanla ilerlemesi ve kalıcı hale gelmesi riskiyle karşı karşıya kalabilmektedir.
Saha gözlemlerime dayanarak söyleyebilirim ki elden ilaç dağıtımının yoğun olduğu işyerlerinde kronikleşmiş kas-iskelet sistemi hastalıklarına, özellikle de tendinit vakalarına daha sık rastlanmaktadır.
Elden ilaç dağıtımının neden olduğu bir diğer önemli sorun ise iş kazası riskinin artmasıdır. Bazı ağrı kesiciler, kas gevşeticiler, alerji ilaçları ve soğuk algınlığı ilaçları; uyku hali, dikkat azalması, uyuşukluk ve baş dönmesi gibi yan etkiler oluşturabilmektedir. Bu tür etkiler özellikle tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde çalışanlar için kaza riski doğurmaktadır.
Ayrıca bu ilaçlar, hipertansiyon gibi mevcut sağlık sorunları bulunan çalışanlarda tansiyon yükselmesine, kardiyak problemlerin ortaya çıkmasına vb. pek çok olumsuz sonuçlara yol açabilmektedir.
Sağlık çalışanları açısından ise en önemli risklerden biri malpraktis sorunudur. Reçetesiz olarak elden dağıtılan ilaçlar, ilacı veren sağlık personeli ve bu hizmeti yöneten işyeri hekimi açısından hukuki sorumluluk doğurabilecek olumsuz sonuçlara yol açabilmektedir.
Sonuç olarak; işyerlerinde elden ilaç dağıtımı, çalışanlar, işverenler ve sağlık çalışanları açısından göz ardı edilemeyecek riskler barındırmaktadır.
Mast Akademi olarak İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birimlerinizdeki mevcut uygulamaları, sunulan hizmetlerin yeterliliğini ve oluşturabileceği riskleri yerinde değerlendiriyor ve raporluyoruz.
Dr. Cahit BEHREM – 6 Mart 2026
