İSG etkinliklerinde çocukların araçsallaştırılmasının getirdiği sorunlara ilişkin yaptığımız paylaşımların ardından pek çok takipçiden “peki nasıl?” sorusu geldi.
Bu sayede her ne kadar ilgili yazı serisi içerisinde “nasıl” sorusuna değinilmiş olsa da konunun biraz daha açıklamaya ihtiyaç duyduğu gerçeği ile yüzleşmiş olduk.
İSG etkinliklerinde çocuğu araç olarak kullanmadan, odağa çocuğu koyarak, çocuğun güvenlik kavramını tanıması ve içselleştirmesi sağlanabilir. Çocuğun kendisini güvende tutacak temel prensipleri öğrenmesine, davranışlarını güvenli yönde geliştirmesine aracılık edilebilir. Güvenlik kurallarını sahiplenmesine katkı sunulabilir.
Asıl olan korku salmadan, tehlike ve risk kavramları ile çocuğu boğmadan, çocukların kendilerini güvende hissedecekleri tutum ve davranış geliştirmelerini amaçlamaktır. Bu amaç ile yola çıktığımızda hem çocukları olası psikolojik sarsıntılardan korumuş hem de özgüvenlerinin gelişmesini desteklemiş oluruz.
Bu amaç için seçilecek en iyi araç oyundur.
Çocuklar da en az yetişkinler kadar oyunla öğrenirler. Yetişkinler çocuklardan çok daha oyuncular ve en az çocuklar kadar oyunla öğrenmeye açıklar.
Güvende olmayı öne çıkaran oyunlar tasarlayarak çocuklar için öğrenmeyi neşeli bir deneyime dönüştürebiliriz.
Oyundaki roller ile gerçek hayatın birbirine karıştığı anlar öğrenmenin en güçlü olduğu anlardır. Bu anlar oyunla öğrenme süreçlerinde bireyin/çocuğun duygusal, sosyal ve bilişsel becerilerini geliştirir. Kazanılan beceriler gerçek hayatta karşılaşılan sorunlarla başa çıkmak için birer anahtara dönüşür.
Aşağıya birkaç oyun ipucu bırakıyoruz;
Bahçe alanı oluşturarak bahçıvan olup ağaç-çiçek dikmeleri, trafik parkuru oluşturarak şoför olup yolcu taşımları vb. sağlanacak oyunlar tasarlanabilir.
Rolün gereği olarak bahçıvan oyunu için eldiven giyme, bahçe malzemelerinin güvenli kullanımı, bu malzemelerin tanımlı alana bırakılması, tertip düzen uygulamaları, şoför oyunu için emniyet kemerinin takılması ve yolcuların takmasının sağlanması, yolcular oturmadan ve emniyet kemerini takmadan aracın hareket ettirilmemesi gibi davranışlar canlandırılabilir.
Tabi ki tehlike ve risk ile tehdit etmeden güvende olma duygusunu destekleyerek…
Oyunun ilerleyen aşamalarında çocuklar güvenlikle ilgili başka kurallar belirlemeye yönlendirilebilir, bu konuda söz sahibi olmaları sağlanabilir. Kendi oluşturdukları kurallara uyma sorumluluğu geliştirilebilir.
Çocuk oyun içinde belirlenen güvenlik kurallarına uyduğunda güvenli davranışı pekiştirmek için puanla ya da alkışla ödüllendirilmelidir. Bu ödüllendirmenin oyun arkadaşları tarafından yapılması hem oyuncu hem de ödüllendiren için güvenli davranışı pekiştirici rol oynayacaktır. Bu sayede çocukların özgüvenleri artacak, güvenlik kurallarını sahiplenmeleri sağlanacaktır.
Oyun aralarına serpiştirilecek eğlenceli anlar, iletişim çalışmaları, müzikler, şarkılar ile gönüllü ve etkin katılım artırılabilir.
Burada bir kritik konu da yaş grubudur. Bütün çocuklar bir arada, aynı oyunla, aynı kurallarla aynı alanda oynatılmamalıdır. Her çocuğun kendi akranları ile kendi yaş grubuna uygun olarak tasarlanmış oyunlarda bir araya gelmesine özen gösterilmelidir.
Güvenli gelecek, güvende olan, güvende hisseden, özgüveni yüksek, sağlıklı çocuklar ile mümkün olacaktır.
Esenlikle kalın…
Dr. Cahit BEHREM – 30 Nisan 2026
